४ कात्तिक, काठमाडौं । पाकिस्तान र इरानबिचका प्रमुख सीमा चौकीहरूबाट हुने व्यापार लगातार चौथो दिन पनि पूर्ण रूपमा बन्द रहेको छ। यसअघि गत अक्टोबर १७ देखि अनिश्चितकालका लागि बन्द गरिएका यी सीमाहरू बन्द हुँदा बलूचिस्तानको बाटो भएर हुने दुई छिमेकी देशबीचको व्यापारिक गतिविधि ठप्प भएको छ भने सीमाका दुवैतर्फ सामानले भरिएका सयौँ कन्टेनरहरू अलपत्र परेका छन्।
सीमा बन्द हुनुका कारण र दाबीहरू
इरान र पाकिस्तान दुवै देशले व्यापारमाथिको यो रोक अस्थायी भएको दाबी गरे पनि सीमा बन्द गरिनुको पछाडि दुवै पक्षले फरक-फरक कारणहरू अगाडि सारेका छन् ।
बलूचिस्तान सरकारका प्रवक्ता तथा मुख्यमन्त्रीका सल्लाहकार शाहिद रिंदले सुरक्षासँग सम्बन्धित चिन्ताहरू दूर गर्न, तस्करी रोक्न र सीमा व्यवस्थापनलाई अझ प्रभावकारी बनाउन यो कदम चालिएको स्पष्ट पारेका छन्। सीमा क्षेत्रको प्रशासनिक समस्या समाधानका लागि सकारात्मक प्रगति भइरहेको र छिट्टै सीमा खुल्ने उनको भनाइ छ।
अर्कोतर्फ, इरानका विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बक़ाईले केही ‘प्राविधिक समस्याहरू’ का कारण तत्काल एहतियाती कदमस्वरूप सीमा बन्द गर्नुपरेको बताएका छन्।
सीमा बन्द हुनु ठीक एक दिनअघि, अर्थात् अक्टोबर १६ मा पाकिस्तानको वाणिज्य मन्त्रालयले इरानबाट सामान आयात गर्दा ‘इलेक्ट्रोनिक इम्पोर्ट फर्म’ मा दिइँदै आएको विशेष छूट अचानक फिर्ता लिएको थियो। यो निर्णयको केही दिनअघि मात्रै इरानका राष्ट्रपति मसूद पेज़ेश्कियानको पाकिस्तान भ्रमणका क्रममा दुवै देशले आपसी व्यापारलाई १० अर्ब डलर पुर्याउने इच्छा व्यक्त गरेका थिए।
सीमामा अलपत्र कन्टेनर र व्यापारीहरूको चिन्ता
ग्वादर च्याम्बर अफ कमर्सका पूर्व अध्यक्ष शम्सुल हकका अनुसार, गबद-रीमदान सीमा चौकीमा मात्रै पाकिस्तानतर्फ करिब १५ सय गाडीहरू रोकिएका छन्, जसमा चामल, आलु र केरा बोकेका कन्टेनरहरू छन्। त्यस्तै, इरानतर्फ एलपीजी ग्यास बोकेका करिब ३ हजार कन्टेनरहरू अलपत्र परेका छन्।
बोर्डर ट्रेडर्स एसोसिएसनका अध्यक्ष अब्दुल ग़फ़ूरका अनुसार, तातो फलफूल, सुक्खा मेवाजस्ता छिटो बिग्रने सामानहरू बोकेका गाडीहरूलाई जान नदिइँदा पाकिस्तानी व्यापारीहरूले कहिल्यै पूर्ति नहुने ठूलो आर्थिक नोक्सानी व्यहोर्नुपर्ने अवस्था आएको छ। सामाजिक सञ्जालमा समेत यो बन्दले अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिक दबाबको भूमिकासँग जोडिएको चर्चा हुन थालेको छ।
व्यापारमा आएको कूटनीतिक जटिलता
इरानमाथि लागेका अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्धका कारण बैंकमार्फत सहज कारोबार गर्न सम्भव नभएकाले सीमा क्षेत्रमा केही विशेष छूटको व्यवस्था गरिएको थियो। तर, पाकिस्तानमा इरानी सामानको बाढी र स्थानीय उद्योगहरूमा परेको असरका कारण सरकारले यो कदम चालेको आर्थिक विश्लेषकहरूको ठहर छ।
क्वेटा च्याम्बर अफ कमर्स एन्ड इण्डस्ट्रीले सम्पूर्ण व्यापारीहरूलाई स्पष्ट सरकारी नीति नआएसम्म इरानबाट नयाँ सामानको बुकिङ वा खरिद कार्य रोक्न र उच्च सावधानी अपनाउन अपील गरेको छ।
