२१ जेठ, काठमाडौं । राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) फेरि एकपटक गम्भीर आन्तरिक विभाजनमा फसेको छ ।
पार्टीका महामन्त्री डा. धवलशमशेर राणासहित १८३ जना नेताले बिहीबार पार्टी परित्याग गरेको घोषणा गरेपछि राप्रपाभित्रको विवाद सतहमा आएको हो ।
राजसंस्था र हिन्दुराष्ट्रलाई मुख्य राजनीतिक एजेण्डा बनाउँदै आएको राप्रपामा यसअघि पनि पटक–पटक टुटफुट हुँदै आएको थियो । यसपटक भने विवादको केन्द्रमा राजसंस्था पुनर्स्थापना आन्दोलन, पार्टी नेतृत्वको भूमिका र आन्दोलनपछि देखिएको ‘युटर्न’ परेको छ ।
पार्टी छोड्नुको कारण खुलाउँदै डा. राणाले नेतृत्वमाथि गम्भीर आरोप लगाए ।
उनले भने,
“हिन्दुराष्ट्र र राजा भजाएर भोट मात्रै मागियो, तर एजेण्डालाई कार्यान्वयन गर्ने प्रतिबद्धता देखिएन । अब राप्रपाबाट पार लाग्दैन ।”
राणाले पार्टीको मूल नेतृत्व नै राजसंस्था पुनर्स्थापनाको पक्षमा दृढ नरहेको आरोप लगाएका छन् । संसदमा संवैधानिक राजसंस्थाको पक्षमा एउटा पनि प्रस्ताव दर्ता नगरेको भन्दै उनले नेतृत्वप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गरेका हुन् ।
उनले विज्ञप्तिमार्फत भनेका छन्,
“जुन उद्देश्य र मान्यताका साथ राप्रपाको स्थापना भएको थियो, ती सबैलाई यही कार्यकालमा कमजोर पार्ने प्रयास भयो । आन्दोलनहरू पटक–पटक तुहाइए ।”
चैत १५ को आन्दोलनपछि सम्बन्धमा दरार
राप्रपाभित्रको विवाद २०८१ चैत १५ गते काठमाडौंको तिनकुनेमा भएको राजसंस्था समर्थक आन्दोलनपछि झन् चर्किएको बताइन्छ ।
नवराज सुवेदी नेतृत्वको ‘राजसंस्था पुनर्स्थापनाका लागि संयुक्त जनआन्दोलन समिति’ ले आयोजना गरेको उक्त प्रदर्शनलाई राप्रपाले आधिकारिक समर्थन जनाएको थियो । अध्यक्ष राजेन्द्र लिङ्देनले पनि विभिन्न अन्तर्वार्तामा आन्दोलनमा पार्टीको साथ रहेको बताएका थिए ।
तर प्रदर्शन हिंसात्मक बनेपछि पत्रकार सुरेश रजक र सविन महर्जनको ज्यान गयो । घटनापछि राप्रपाका वरिष्ठ उपाध्यक्ष रविन्द्र मिश्र र महामन्त्री धवलशमशेर राणा पक्राउ परे ।
त्यसपछि पार्टी नेतृत्वले आफूहरूलाई साथ नदिएको र रिहाइका लागि पहल नगरेको भन्दै राणा पक्ष असन्तुष्ट बनेको हो । राणा निकट नेताहरूका अनुसार पक्राउपछि उल्टै संगठन विभाग प्रमुखबाट हटाउने निर्णय गरिएपछि सम्बन्ध थप बिग्रिएको थियो ।
लिङ्देन–राणा ‘केमिस्ट्री’ बाट टकरावसम्म
केही वर्षअघिसम्म अध्यक्ष राजेन्द्र लिङ्देन र धवलशमशेर राणाबीच बलियो राजनीतिक सहकार्य थियो । २०७८ सालको महाधिवेशनमा राणाकै समर्थनमा लिङ्देनले तत्कालीन अध्यक्ष कमल थापालाई पराजित गरेका थिए ।
तर अहिले त्यही सम्बन्ध पूर्ण रूपमा बिग्रिएको देखिन्छ । राणा पक्षले राजसंस्था पुनर्स्थापनाको आन्दोलन कमजोर बनाउन पार्टी नेतृत्व नै सक्रिय भएको आरोप लगाएको छ ।
रोचक पक्ष के छ भने, तत्कालीन अध्यक्ष कमल थापाले पनि महाधिवेशनपछि पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाहको हस्तक्षेपका कारण आफू पराजित भएको आरोप लगाएका थिए । पछि थापाले राप्रपा छाडे पनि अहिले पुनः पार्टीमा फर्किसकेका छन् ।
‘सैद्धान्तिक होइन, नेतृत्व शैलीको विवाद’
राप्रपाका अर्का महामन्त्री भुवनकुमार पाठकले भने पार्टीमा सैद्धान्तिक विवाद नभएको दाबी गरेका छन् ।
उनले भने,
“असन्तुष्टि भए महाधिवेशनमा उठाउन सकिन्थ्यो । पार्टी छोड्नुको औचित्य छैन ।”
राणा भने पार्टीको महाधिवेशन नै अनिश्चित बनाइएको र नेतृत्व परिवर्तन असम्भवजस्तै बनाइएको आरोप लगाउँछन् ।
राजनीति विश्लेषक डा. चन्द्रदेव भट्टका अनुसार नेपाली राजनीतिक दलहरूमा आन्तरिक शक्ति संघर्षलाई प्रायः सैद्धान्तिक आवरण दिने गरिन्छ ।
उनले भने,
“राप्रपामा मात्रै होइन, अन्य दलहरूमा पनि आन्तरिक विवाद हुँदा एजेण्डालाई कारण बनाइन्छ । अहिले राप्रपाका नेताहरू राजतन्त्र र हिन्दुराष्ट्रकै नाममा विभाजनको राजनीतिमा अल्झिएका देखिन्छन् ।”
राप्रपाको पछिल्लो विभाजनले राजसंस्था पुनर्स्थापनाको एजेण्डा बोकेको शक्ति अझ कमजोर बन्ने विश्लेषण गरिएको छ ।
