फूलपातीको धार्मिक महत्त्व, नवदुर्गाको पूजा र कालरात्रिको आराधना

आज नेपाली हिन्दू धर्मावलम्बीहरूले बडादसैँअन्तर्गत फूलपाती पर्व श्रद्धा र भक्तिपूर्वक मनाउँदै छन्। आश्विन शुक्ल सप्तमीका दिन मनाइने फूलपातीमा घरघरमा नवदुर्गाको पूजा–आराधना गरी फूलपाती भित्र्याउने परम्परा छ। फूलपातीलाई देवी दुर्गाको शक्ति, समृद्धि र मङ्गलको प्रतीकका रूपमा लिइन्छ।

नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिका अनुसार आज बिहान ७ बजेर ३७ मिनेटको शुभ साइतमा फूलपाती भित्र्याउन सकिने जनाइएको छ। परम्पराअनुसार केरा, बेसार, हलेदो, जयन्ती, बेल, अनार, अशोक, माने–कर्कलो र धान गरी नौ प्रकारका वनस्पतिलाई नवपत्रिकाका रूपमा पूजा गर्ने चलन छ।

ऐतिहासिक परम्पराअनुसार गोरखाबाट ल्याइएको फूलपाती विधिपूर्वक काठमाडौँको हनुमानढोका दरबारस्थित दसैँघरमा भित्र्याइन्छ। यस अवसरमा नेपाली सेना, सांस्कृतिक समूह तथा सर्वसाधारणको सहभागितामा विशेष समारोह आयोजना गरिन्छ।

फूलपाती धार्मिक आस्था र पूजासँग मात्र सम्बन्धित पर्व नभई प्रकृति, समृद्धि, पारिवारिक एकता र नेपाली मौलिक संस्कृतिको प्रतीकसमेत हो।

नवदुर्गाको सातौँ स्वरूप कालरात्रिको पूजा

नवरात्रको सातौँ दिन देवी दुर्गाको सातौँ स्वरूप कालरात्रिको पूजा गरिन्छ। कालो वर्ण, तीन आँखा र चार हात भएकी देवी कालरात्रिलाई दुष्ट शक्तिको नाश गर्ने तथा भक्तलाई शुभ फल प्रदान गर्ने देवीका रूपमा पूजिन्छ। धार्मिक मान्यताअनुसार उनको आराधना गर्नाले भय, सङ्कट र नकारात्मक शक्तिबाट मुक्ति मिल्ने विश्वास छ।

कालरात्रि देवीलाई साहस, धैर्य र आत्मविश्वास प्रदान गर्ने देवीका रूपमा पनि लिइन्छ। यस दिन विधिपूर्वक पूजा गरी सख्खर चढाउने परम्परा छ। नवरात्रको यस अवसरमा देवी दुर्गाका विभिन्न स्वरूपसँगै विद्या र सङ्गीतकी देवी सरस्वतीको पनि पूजा–आराधना गरिन्छ।

सप्तमी पूजा र दुर्गा स्तुति

सप्तमीका दिन धार्मिक विधिअनुसार नवपत्रिकाको पूजा, दुर्गा स्तुति तथा विभिन्न अनुष्ठान गरिन्छ। पूजा गर्दा देवी दुर्गासँग आयु, आरोग्य, ऐश्वर्य, धन, सन्तान र मनोकामना पूरा होस् भनी प्रार्थना गर्ने परम्परा छ।

धार्मिक ग्रन्थहरूमा दुर्गा स्तुति पाठ वा श्रवण गर्नाले पुण्य प्राप्त हुने र देवीको कृपा मिल्ने उल्लेख गरिएको छ। यस दिन देवी कालरात्रिको पूजा गर्दा दियो, कलश र गणेशको पूजा गरी विधिपूर्वक देवीको आराधना गर्ने चलन छ।

कालरात्रि देवीको प्रचलित मन्त्र:

ॐ जयन्ती मङ्गला काली भद्रकाली कपालिनी।
दुर्गा क्षमा शिवा धात्री स्वाहा स्वधा नमोऽस्तु ते।।

जय त्वं देवि चामुण्डे जय भूतार्तिहारिणि।
जय सर्वगते देवि कालरात्रि नमोऽस्तु ते।।